Wypróbuj subskrypcję ICAN Business Insight za darmo przez 14 dni!
X
Jak maksymalizować zysk?
Nowa książka autora bestsellera PRICING MAN
kupuję! >>

Oto wszystko, co trzeba wiedzieć o bazie NIP i zasadach jej funkcjonowania

· · 2 min
Oto wszystko, co trzeba wiedzieć o bazie NIP i zasadach jej funkcjonowania

NIP, czyli Numer Identyfikacji Podatkowej, to jeden z kluczowych rejestrów, z którego każdego dnia korzystają nasi rodzimi przedsiębiorcy. Jak wygląda jego struktura? Czy z NIP korzystają tylko firmy, czy prawo do jego używania jest też zarezerwowane dla innych podmiotów?

Działalności gospodarcze w Polsce w erze pandemii

Zagrożenie związane z COVID‑19 i kolejne obostrzenia wprowadzane w gospodarce dość mocno poturbowały wiele firm działających zarówno w Polsce, jak i w wielu innych państwach na całym świecie. Nie zniechęciło to jednak obywateli naszego kraju do zakładania własnych firm.

Na jesieni 2020 roku, zgodnie z danymi GUS, dynamika wzrostu liczby nowych firm przez pewien moment wynosiła aż 17%. Zwiększyła się też liczba spółek akcyjnych (o około 9%) oraz spółek z ograniczoną odpowiedzialnością (wzrost o 8,2%). Każdy z tych podmiotów już na etapie rejestracji musiał przekazać różnym organom państwowym wiele ważnych danych. Nowe firmy otrzymały własne identyfikatory w bazie REGON, a także numery NIP, które w ich działalności mają bardzo duże znaczenie. Szacuje się, że łączna ilość nadanych numerów NIP przekroczyła już 4,5 miliona.

Najważniejsze informacje o Numerze Identyfikacji Podatkowej

Baza powstała na przełomie 1995 i 1996 roku. Początkowo ustawodawca zakładał, że przedsiębiorcy nie będą jedyną grupą społeczną, jaka będzie uwzględniona w tym zbiorze. Przez kilka lat wszyscy dorośli – w tym także i ci, którzy pracowali na etacie – mieli swój ustawowo nadany NIP.

Służył on do rozliczeń z urzędem skarbowym oraz do załatwiania szeregu innych spraw, za które odpowiadała właśnie ta instytucja. W tym samym czasie z bazy musieli korzystać też przedsiębiorcy. Rodziło to wiele problemów natury formalno‑organizacyjnej, pośród których największym była odmienna zasada pisowni samego numeru.

Osoby cywilne korzystały z formatu 123‑456‑78‑90, a firmy musiały umieszczać myślniki inaczej: 123‑45‑67‑890. Generowało to wiele problemów. Zapewne była to jedna z przyczyn, dla których po pewnym czasie wycofano obowiązkowy NIP dla osób fizycznych i w to miejsce wprowadzono numer PESEL, który dziś jest głównym identyfikatorem dla zdecydowanej większości Polaków.

Jakie dane można znaleźć w bazie NIP?

Akt prawny, który reguluje zasady korzystania z bazy, to Ustawa o NIP z późniejszymi zmianami. Informacje tam zawarte można przeglądać na przykład z poziomu wyszukiwarki ze strony ALEO.com.

Odnajdziemy tam między innymi informacje o adresie, pod jakim mieści się interesująca nas działalność. Jeśli właściciel podał w CEIDG numer kontaktowy, to będzie on widoczny w wynikach wyszukiwania. Dla niektórych rodzajów działalności, w tym choćby spółek z o.o. i stowarzyszeń można też szybko zapoznać się z corocznymi raportami finansowymi.

Kto musi posiadać numer NIP?

Wbrew obiegowej opinii, nie tylko firmy. Jasno reguluje to Ustawa o Numerze Identyfikacji Podatkowej. Jest on obligatoryjny także dla płatników oraz inkasentów podatków. Muszą korzystać z niego przedstawiciele NIK‑u, a także jednostki administracji rządowej i samorządowej, czyli na przykład urzędy gmin.

Na liście podmiotów objętym tym obowiązkiem można też wskazać fundacje, a także stowarzyszenia rejestrowe. NIP jest też obowiązkowy dla pracowników zagranicznych, którzy przyjeżdżają do naszego kraju w celach zarobkowych, chyba że posiadają oni PESEL, o czym stanowi indywidualna interpretacja skarbowa z 2016 roku wydana przez Sąd w Warszawie.

Jak założyć numer NIP?

Istnieją dwa sposoby, by szybko wyrobić sobie ten identyfikator. W niezwykle korzystnej sytuacji są osoby, które chcą założyć firmę przez internet, korzystając w tym celu z platformy CEIDG. Na pewnym etapie tworzenia konta trzeba tylko zaznaczyć opcję „nie posiadam numeru NIP”, a zostanie on nam automatycznie przyznany.

Warto jednak pamiętać o tym, że - z formalnego punktu widzenia - Numer Identyfikacji Podatkowej wciąż jest nadawany przez naczelnika urzędu skarbowego właściwego przez miejsce zamieszkania lub rejestracji firmy. W praktyce oznacza to, że na „aktywację” NIP trzeba poczekać kilka dni. Kiedy nasz numer będzie już przyznany i aktywny, otrzymamy o tym powiadomienie na telefon lub adres e‑mail podany we wniosku CEIDG.

Nieco bardziej tradycyjna metoda, to skorzystanie z ogólnodostępnego formularza NIP‑7. Można go odnaleźć zarówno w sieci, jak i w urzędach skarbowych, a często i w urzędach gmin. Warto pamiętać o tym, że można odesłać wypełniony, zeskanowany wniosek przez sieć, jednak wymaga to użycia kwalifikowanego podpisu elektronicznego. Można też złożyć go osobiście we właściwym urzędzie.

Wybrane dla Ciebie

MyICAN Twoja ścieżka rozwoju
Załaduj więcej wyników

Polecane artykuły


Najpopularniejsze tematy